بررسی تاریخچه آسانسور شاید کمی دشوار باشد. چون به طور دقیق نمی توان اولین زمان استفاده یا اختراع این وسیله را تنها بر اساس اسناد تاریخی حدس زد. با این وجود اگر به گذشته بنگریم، متوجه خواهیم شد که جابجایی عمودی میان طبقات ساخته شده همواره از نیاز های بشری بوده است. انسان ها در ابتدا از وسیله ای به نام چرخ چاه بهره می بردند. سپس این رویه در زمان ویترووس، یک معمار اهل روم، تغییر کرد. او اولین فردی بود که از اختراعی به نام آسانسور استفاده کرد. در اصل کاری که ویترووس کرد، ساخت یک محفظه یا همان کابین بود که این کابین توسط نیروی حیوانات یا گاها انسان ها کشیده می شود.
ناگفته نماند اساس آسانسوری که ویترووس معمار از آن استفاده کرد، در اصل در سال ۲۳۶ پیش از میلاد، توسط ارشمیدس طراحی و ساخته شده بود. ارشمیدس بزرگترین دانشمند و ریاضیدان دوران خود(دوران باستان) بوده است. وی موفق به کشف قانون هیدرواستاتیک شد. به علاوه قطعا نام “پیچ ارشمیدس” را به عنوان اختراع او شنیده اید. آیا می دانستید که همین پیچ ارشمیدس، پایه و اساس ساخت انواع آسانسور بوده است؟
قبل از زمان ویترووس معمار، در مصر باستان و در حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد، بر طبق اسناد به جا مانده، کارگرانی که اهرام مصر را ساخته اند از نوعی بالابر برای حمل وسایل سنگین به طبقات بالاتر بهتره می بردند. همچنین در حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد در ایران، ساخت بنایی مانند تخت جمشید با آن عظمت، بدون استفاده از وسایلی مانند آسانسور یا بالابرها ممکن نبوده است. رد پای استفاده از انواع آسانسور در تاریخچه آسانسور به وضوح قابل مشاهده است.
آسانسور برای اولین بار در فرانسه
اولین آسانسور نفر بر که صرفا برای جابجایی انسان ها و افراد از آن استفاده شد در سال ۱۷۴۳، به فرمان لویی شانزدهم ساخته شد که با نام صندلی پرواز به شهرت رسید. جالب است بدانید در کنار آسانسور نفر بر، انواع مختلفی از آسانسور نیز ابداع شده و در صنایع مورد استفاده قرار می گرفتند. چرا که مواد خامی مانند چوب، زغال سنگ و… نیاز به وسیله ای برای جابجایی داشتند و همین نوع آسانسور بود که باعث شدد امروزه آسانسور کابلی داشته باشیم. این اتفاق مقدمه ای برای تولید انواع آسانسور در سال های بعدی شد.
آسانسور پس از انقلاب صنعتی
انقلاب صنعتی بر روی بسیاری از صنایع تاثیر گذاشت. سبک زندگی مردم نیز بدون تغییر باقی نماند. انقلاب صنعتی نقطه رشد صنعت و کارخانه ها بود و بیش از آن که بشر انتظار داشت، سبک زندگی اش دچار دگرگونی شد. این دگرگونی و پیشرفت بر روی انواع آسانسور نیز تاثیر خودش را گذاشت. در اواسط قرون نوزدهم بود که آسانسور صنعتی آن زمان شروع به کار و عمل با نیروی بخار کردد تا بتوان از آن برای حمل بار راحت تر استفاده کرد.
در انگلستان در سال ۱۸۲۳ دو معمار با نام “هامر” و “برتون” به عنوان یک جاذبه ی گردشگری، اتاقکی به نام اتاق صعود ساختند. این اتاق صعود در مرکز لندن بود و به واسطه ی نیروی بخار کار میکرد. این جاذبه ی گردشگری افراد را تا ارتفاع زیادی بالا می برد و آنها می توانستند تمام شهر را در یک نظر تماشا کنند. در این سال از دیگ های بخار برای جابجایی افراد استفاده نمی کردند. چرا که ممکن بود آسانسور در هر لحظه سقوط کند.
در سال ۱۸۴۶ آسانسور هیدرولیکی به وسیله ی مردی به اسم سر ویلیام آرمسترانگ اختراع گشت. از این وسیله ی هیدرولیکی، برای بارگیری انواع بارها در اسکله ها استفاده می کردند. نقطه ضعف این آسانسور هیدرولیک، عدم توانایی طی کردن ارتفاع زیاد بود. تنها در ارتفاعات کم می توانستند از این وسیله کاربردی استفاده نمایند. آسانسوری که در اسکله ها استفاده میشد، از قانون پاسکال تبعیت می کردد. این آسانسور تنها برای امور صنعتی و کاری مورد استفاده قرار می گرفت و در منازل عملا هیچ کاربردی نداشت.
تاثیرات فردی به نام الیشا اوتیس در صنعت آسانسور
مسئله ای که آسانسور در آن دوران با آن مواجه بود، مسئله ی امنیت در انواع آسانسور بود. بحث امنیت نیز پس از مدتی دچار یک سری تغییرات شگفت انگیز شد. این تغییرات دوره ای جدید از استفاده از آسانسور را برای مردم عادی و صاحبان صنایع پدید آورد. در سال ۱۸۵۲ بود که فردی به نام الیشا اوتیس توانست سطح جدیدی از امنیت را در آسانسور پدید آورد. آسانسور ایمنی که اوتیس معرفی کرد، در صورت قطعی کابل، ترمز های تعبیه شده به صورت خودکار فعال شده و از سقوط ناگهانی جلوگیری می کنند و آسانسور هیچگاه خساراتی مانند قبل به بار نمی آورد. کاری که اوتیس برای صنعت آسانسور و امنیت آن کرد، راه استفاده بدون نگرانی از آسانسور را هموار کرد. ترمز های خودکار امروزه همچنان جزئی مهم از سیستم امنیت آسانسور محسوب می شوند.
